Osnovni pojmovi gasne tehnike

Kao sto smo već naveli, jedna od mera bezbednosti je podizanje nivoa tehničke kulture potrošača. Javno preduzeće “Srbijagas” se smatra obaveznim da svoje buduće potrošače ukratko upozna sa osnovnim pojmovima gasne tehnike.

Gas ili plin, su reči za isti pojam sa kojima će se građani susretati u zavisnosti od porekla literature ili izvedenih reči koje se upotrebljavaju u gasnoj tehnici Gas je mešavina jedinjenja ugljenika I vodonika, a vrste gasa se razlikuju po preovlađujućem jedinjenju I po načinu nastanka. Mi ćemo koristiti prirodni zemni gas, domaći I ruski, koji po klasifikaciji spada u drugu grupu I sadrži oko 96%metana (CH4), oko 2% viših ugljovodonika (etan, propan, butan…), 2% nesagorivih gasova (azot, ugljen-dioksid). Donja toplotna moć prirodnog gasa se kreće u granicama od  33000-37000 KJ/m3, ili 8000 kcal/m3 ili 8,4-13,1 KW/m3. Prirodni zemni gas je neotrovan, bez boje, ukusa I mirisa, lakši je od vazduha I gori plavim plamenom.

Tranzitni gasovodi za međunarodni transport, služe za transport velikih količina prirodnog gasa iz jedne u drugu ili više zemalja.

Magistralni gasovod-mreža visokog pritiska (50 bara) služi za transport gasa unutar jedne zemlje ili većeg područja unutar zemlje, najčešće od mesta proizvodnje ili uvoza, odnosno od mesta preuzimanja do potrošačkih centara ili velikih industrijskih potrošača zaključno sa glavnim merno-regulacionim stanicama(GMRS). On je osnovni gasovod za transport prirodnog gasa...

Distributivni (lokalni) gasovod srednjeg pritiska (od 8-12 bara) I gasno-distributivna mreža koja se od magistralnog gasovoda odvaja preko glavnih merno-regulacionih stanica I distribuira gas do velikih potrošača. Gasovod srednjeg pritiska je izrađen od čeličnih bešavnih cevi.Prečnik cevi je različit I zavisi od gustine konzuma potrošača.

Mreža niskog pritiska izrađena je od polietilenskih cevi (PE) u kojima je pritisak 1-4 bara, a počinje od merno-regulacionih stanica široke potrošnje I završava se merno-regulacionim setom.

Merno-regulaciona stanica (MRS) se ugrađuje na mestima predaje prirodnog gasa većim potrošačima. To  je stanica opremljena aparaturom (ventil,zasun) I uređajima za merenje I regulaciju protoka (regulator pritiska I gasno brojilo) I uređajima sigurnosti, gde se pritisak gasa snižava sa 8-13 bara na 2-4 bara.

Kućni merno-regulacioni set (KMRS) se postavlja kod potrošača (obično na fasadi) u metalnoj kutiji I sadrži brojilo za očitavanje utroška gasa (gasno brojilo,plinometar), regulator pritiska sa blok ventilom, filterom za gas I dovodnim ventilom.Tu se gas iz distributivne gradske mreže pročisti (filtrira) I automatski smanjuje pritisak sa 1-4 bara na oko 20-25 milibara nadpritiska I dovodi u kućnu instalaciju.

Kućni priključak je cevovod od distributivne ulične mreže do glavnog ventila (gasne slavine) na kućno merno-regulacionom setu.

Unutrašnja gasna instalacija počinje iza glavnog dovodnog ventila sa izolacionom prirubnicom u KMRS-u, a završava se na vrhu kanala za odvod produkata sagorevanja u atmosferu. Sastoji se od filtera za gas , regulatora pritiska, gasnog brojila, ventila I priključka trošila gasa, zaključno sa dimnjakom.

Trošila gasa su uređaji I aparati koji služe u domaćinstvu za grejanje prostorija I vode, kuvanje, pranje, I slično.Uređaji koji su veći potrošači gasa su: šporeti, peći, kotlovi, kamini, protočni bojleri, grejalice. Manji potrošači su rešoi, frižideri, mašine za pranje veša.

“Pilot” plamen je plamičak, manji od plamena sveće, koji neprekidno gori (ne registruje se potrošnja), koji služi kod automatske regulacije da bi aktivirao gorionik. Umesto pilot plamena služi I električna varnica za paljenje gasa.

Paljenje gasa se vrši pilot plamenom, šibicom ili varnicom.Temperatura samozapaljenja gasa je 640*C. Da bi gas goreo, treba ventilacijom obezbediti kiseonik, a dimnjakom odvesti  ugljen-dioksid I vodenu paru koja se oslobađa sagorevanjem.U kućnim trošilima gas razvija temperaturu od 1000-1400*C.

Stepen korisnosti je odnos iskorišćene I dovedene toplote trosila.

Toplotni kapacitet trošila je količina toplote koje trošilo korisno daje I izražava se u KW ili KJ/sek.

Standardni m3 gasa je prirodni gas na temperaturi 15*C I 1013,25 mbara pritiska I donje toplotne moći Hd=33338 KJ/m3.